Vento

Esperanto, Polonyalı göz doktoru, Ludwik Lejzer Zamenhof tarafından, dünya üzerinde farklı diller konuşan tüm insanlar arasındaki iletişimi kolaylaştırmak amacıyla, 1887 yılında üretilmiş yapay bir dildir.
Dilin orjinal adı, “Lingvo Internacia”’dır fakat Zamenhof’un “Unua Libro” kitabında kendisinden “Doktora Esperanto” olarak bahsetmesinden sonra, bu şekilde kabul görmüş ve yayılmıştır. Kelimenin kökeni, Fransızca’da “umut etmek” anlamına gelen “esperer” fiilinden gelir. Doktora Esperanto da doktor umutlu anlamına gelir.
Dünya çapında en çok tanınan ve kullanılan yapay dil olmasına rağmen, tüm dünya tarafından konuşulan ortak dil olma amacına ulaşamamıştır. Esperanto, hiç bir istisnası olmayan, 16 kurala dayanır ve bu yüzden öğrenilmesi oldukça kolaydır. Genel yapısı, Avrupa dillerine dayanır. Fonetik olarak Slav dillerine benzer. Dünyanın pek çok yerine yayılmış olmasına rağmen, devletler, dillerinin dünya dili olma statüsünü kaybedeceği düşüncesiyle ve dil kültürünün kaybolacağı endişesiyle, dili desteklememişlerdir. Hatta Adolf Hitler, pek çok Esperanto konuşanını anti nasyonalist oldukları gerekçesiyle öldürtmüştür.
UNESCO, dilin gelişmesi için girişimlerde bulunmuş, çaba göstermiştir. Son yıllarda internet aracığıyla da dilin yayılımı artmıştır. Hiçbir ülkede resmi dil olarak kabul görmemiştir. Bir dönem Almanya ve Belçika arasındaki özerk bölge Moresnet’te yaygın konuşulma düzeyine ulaşmış, resmi dil olması gündeme gelmiş, ancak daha sonra, Belçika, özerk bölgeyi kendine bağlayınca, bu durum ortadan kalkmıştır. 1968 yılında, Rose Adası isimli devlet, Esperanto’yu resmi dil olarak seçmiş ancak hiç bir ülke, bu devleti resmen tanımamıştır.
Esperanto ile ilgili çalışmalar yapan en büyük kuruluş, dünya Esperanto örgütüdür. Örgütün, 95 ülkede temsilciliği vardır. Devletler düzeyinde çok desteklenmemekle birlikte, örgütler ve Esperanto konuşan insanlar, birbirlerine her alanda destek olmaktadır. Bu kişilere esperantist denmektedir. İnternet üzerinden, mail grupları, haber grupları, radyo ve internet tabanlı televizyon kanalları aracılığıyla iletişim kurarlar. Hatta Esperanto bilen insanlar kendi aralarında, birbirlerinin ülkelerine ziyarete gitmek, birbirlerinin evlerinde kalarak tatil yapmak gibi organizasyonlar düzenlemektedirler.
Bugün, Esperanto dilinde yazılmış 100’ün üzerinde kitap bulunmaktadır. Esperanto diline çevrilmiş yayımlarla birlikte, bu rakam, 25000’in üzerine çıkmaktadır. Anadili Esperanto olan kişi sayısı 1000 civarındadır. Bu durum genellikle, Esperanto toplantılarında tanışmış ve başka dil konuşmayan çiftlerin çocuklarında görülmektedir. Fotoğrafta gördüğünüz, Esperanto bayrağıdır. Esperanto dilindeki bazı kelimeler ve kalıplar şunlardır:


MERHABA-SALUTON
ĜİS-GÖRÜŞÜRÜZ
BONAN METANON-GÜNAYDIN
BONAN VESPARON-İYİ AKŞAMLAR
BONAN NOKTON-İYİ GECELER
BONAN TAGON-İYİ GÜNLER
KIEL VI?-NASILSIN?
KIO ESTAS VIA NOMO?-ADINIZ NE?
DANKON-TEŞEKKÜRLER
BONE-İYİYİM
MI NOMIĜAS..-BENİM ADIM..
MI ĜOHAS-MEMNUN OLDUM
DOMO-EV
KURACISTO-DOKTOR
VOJAĜO-SEYAHAT